Hoofdlijn van de reactie van de provincie

De provincie spreekt haar waardering uit voor het werk dat de adviescommissie heeft verzet. In een tijd waarin in het stikstofdossier veel veranderingen in (rijks)beleid en middelen, nieuwe wetenschappelijke inzichten en gewijzigde rechtspraak zijn geweest.
Hoe ziet het vervolg er nu uit? In hoofdlijnen gaat het om het voortzetten van de stikstofmetingen uit de meetpilot Maatwerk met Meetwerk en het verder verkennen van mogelijkheden om de landbouw rondom het Liefstinghsbroek tegemoet te komen. Hierbij zetten we samen met de agrariërs in het gebied in op een toekomstbestendige, duurzame landbouw. Maar ook op het inzetten van de maatregelen die ten goede zullen komen aan de natuur van het Liefstinghsbroek. 

Gebiedscommissie Westerwolde

Om de werkzaamheden in en rond het Liefstinghsbroek voort te zetten, wordt ingezet op het organiseren van een bestuurlijke commissie. Deze zogenoemde gebiedscommissie zal de provincie voorzien van advies voor belangrijke keuzes die worden gemaakt in het gebiedsproces rondom Liefstinghsbroek. De provincie heeft het voornemen om hiervoor de bestaande gebiedscommissie Westerwolde een doorstart te laten maken. De opdracht van de gebiedscommissie Westerwolde omvat ook de afronding van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Ook kan de opdracht in de toekomst verder uitgebreid worden met nieuwe projecten in Westerwolde waarbij verschillende belangen tegen elkaar moeten worden afgewogen. Momenteel zijn we in gesprek met organisaties die deel uitmaken van de bestaande gebiedscommissie Westerwolde. Dit zijn de gemeenten Westerwolde en Stadskanaal, Waterschap Hunze en Aa’s, LTO Noord, Staatbosbeheer en Natuurmonumenten. 

Pilot Maatwerk met Meetwerk gaat door

In 2023 en 2024 is de meetpilot Maatwerk met Meetwerk uitgevoerd. In 2025 is het meetwerk voortgezet en ook in 2026 krijgt dit onderzoek een vervolg. Inmiddels spreken we niet meer van een pilot. De stikstofmetingen meten hoeveel stikstof er in de lucht terecht komt en hoeveel er weer neerdaalt.

Het onderzoek levert waardevolle informatie op. Eén van de aanbevelingen was dan ook om door te gaan met de stikstofmetingen. De provincie Groningen heeft samen met het Ministerie van LVVN deze aanbeveling meteen overgenomen en middelen vrijgemaakt om de metingen te kunnen voortzetten (zie figuur voor globaal gebied waarin stikstofmetingen uitgevoerd worden)

In aanvulling hierop is door de adviescommissie geadviseerd om een kwalitatieve of indicatieve impactanalyse op te laten stellen om de natuurkwaliteit van het Liefstinghsbroek in relatie tot stikstofbelasting te kunnen duiden. De provincie Groningen heeft daarom een groep onafhankelijke wetenschappers uit Aarhus (Denemarken) gevraagd om de meetgegevens uit de meetpilot van de afgelopen jaren, samen met andere informatiebronnen, te analyseren en daaruit conclusies en inzichten te trekken. De resultaten van dit onderzoek worden medio 2026 verwacht.

Toekomstbestendige landbouw

Een van de aanbevelingen van de adviescommissie was om een verkenning uit te voeren naar het toekomstbeeld voor een duurzame landbouw en de behoeften hierin van agrariërs in het gebied. Inmiddels is deze verkenning grotendeels uitgevoerd en wordt deze uitgewerkt in aanbevelingen voor de toekomst. Belangrijk is om hierover in gesprek te zijn en te blijven met de agrariërs in het gebied. Om het gebied van het stikstofslot te kunnen halen is verlaging van de stikstofemissie en verbetering van de waterhuishouding en waterkwaliteit noodzakelijk. Tegelijkertijd moet er wel perspectief voor de agrarische sector zijn. Uit de verkenning komen mogelijkheden naar voren waarmee dit bereikt kan worden. Duidelijk is dat dit alleen kan in samenwerking met de boeren. Door in te zetten op het instrument doelsturing krijgen de boeren meer mogelijkheden om hun kennis en kunde in te zetten om zowel naar een toekomstbestendige landbouw toe te werken als een verlaging van de stikstofemissie en verbetering van de waterkwaliteit. Ook mogelijkheden voor kavelruil ter verbetering van grondposities zijn geïnventariseerd.

Versterken natuurkwaliteit Liefstinghsbroek

Vanuit oogpunt van de natuur is verbetering van de natuurkwaliteit in het Liefstinghsbroek van groot belang. Hiervoor zijn vermindering van de stikstofdepositie in dit gebied en de verbetering van de waterhuishouding de factoren waaraan gewerkt moet worden. De verplaatsing van een melkveehouderij die op korte afstand van het Liefstinghsbroek ligt is hiervoor een cruciale eerste stap.

Begin april heeft de Raad van State een belangrijke uitspraak gedaan om van het stikstofslot te komen. Door de voorgestelde maatregelen neemt de provincie voldoende natuurmaatregelen om de achteruitgang van de natuur in het Liefstinghsbroek te stoppen. In dit artikel leest u hier meer over.

Procedures en planvorming

Om de verplaatsing van een melkveehouderij en de inrichting van nieuwe natuur rondom het Liefstinghsbroek mogelijk te maken, moeten eerst een aantal ruimtelijke procedures worden doorlopen. De provincie past de omgevingsverordening aan om de nieuwe natuur mogelijk te maken. Daarna worden besluiten voorbereid voor activiteiten die niet in het omgevingsplan passen. Dit zijn zogenaamde BOPA’s (Buitenplanse OmgevingsPlan Activiteit).

Gebiedsinrichting: Landbouw naar natuur

Om de waterhuishouding rondom het Liefstinghsbroek aan te kunnen passen en om het landbouwgebied als natuurgebied in te kunnen richten, zal er ook een inrichtingsplan gemaakt moeten worden. Momenteel worden onderzoeken naar bodemkwaliteit, waterhuishouding en archeologie, aardkundige waarde en cultuurhistorie uitgevoerd. Dit is belangrijke basisinformatie voor het maken van het inrichtingsplan. Hierover leest u meer in het artikel over de lopende onderzoeken. Wensen, zorgen en ideeën vanuit de omgeving worden meegenomen. Dit gebeurt onder andere op basis van gesprekken met direct betrokkenen.

Vernieuwing Natura2000-beheerplan

De provincie Groningen gaat het Natura2000-beheerplan van het Liefstinghsbroek vernieuwen, omdat dit wettelijk elke zes jaar verplicht is. Daarnaast wordt de Natuurdoelanalyse Liefstinghsbroek geactualiseerd. In de Natuurdoelanalyse is in kaart gebracht wat de belangrijkste factoren zijn buiten het Liefstinghsbroek die de ecologische kwaliteit binnen het Liefstinghsbroek bepalen.